ทีมชั้นนำ นิยมใช้พื้นที่ “Half-space” ในการโจมตีแนวรับเป็นหลัก โดยเฉพาะลูกทีมของเป๊ป กวาร์ดิโอล่า เจอร์เก้น คล็อปป์ และอีกหลายคน ที่ใช้พื้นที่ส่วนนี้บดขยี้เกมรับของคู่แข่งเป็นประจำ
คำถามที่น่าสนใจคือ พื้นที่ส่วนนี้ดียังไง การทำเกมรุกในพื้นที่นี้ จะสร้างความอันตรายให้เกมรับได้มากน้อยแค่ไหน หากเทียบกับการโจมตีจากพื้นที่ต่าง ๆ
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า หากจะกำหนดพื้นที่ “Half-space” ได้นั้น เราจะแบ่งพื้นที่ในสนามเป็น 5 ส่วน เมื่อมองสนามในแนวตั้ง หรือมองตามความกว้างของสนาม
“Wide area” คือพื้นที่ด้านข้างทั้งสองฝั่งของสนาม 2 ส่วน ถ้าจะให้จำแบบง่าย คุณลองนึกถึงสีแดงในธงชาติไทยขนาดของพื้นที่ มักจะถูกกำหนดให้อยู่ระหว่างเส้นข้างสนาม และเส้นขอบด้านนอกของกรอบเขตโทษ
“Centre” คือพื้นที่แนวตั้งผ่ากลางสนาม 1 ส่วน ความกว้างของพื้นที่ มักจะยึดตามความกว้างของกรอบ 6 หลา หรือวงกลมกลางสนาม
“Half-space” คือพื้นที่ 2 ส่วนระหว่าง “Wide area” และ “Center” หรือนึกถึงสีขาวในธงชาติไทย
ย้อนกลับไปในฟุตบอลสมัยก่อน หลายทีมจะเน้นการทำเกมรุกจากพื้นที่ด้านข้างเป็นหลัก อย่างระบบการเล่น 4-4-2 แผนยอดนิยมในลีกอังกฤษสมัยนั้น จะเป็นทีมหัวตารางหรือท้ายตาราง ส่วนใหญ่จะใช้แผนนี้กันทั้งนั้น หรือระบบกองหลังสามในบางครั้ง ที่ใช้วิงแบ็กเล่นเกมรับ-เกมรุกแบบขึ้นสุดลงสุดในพื้นที่ด้านข้าง
วิธีการเข้าทำก็ไม่ซับซ้อนอะไรมาก เพียงแค่ให้ปีก ฟูลแบ็ก หรือวิงแบ็กที่เปิดบอลดี ยืนชิดริมเส้นในพื้นที่ด้านข้าง “Wide area” แล้วเปิดบอลเข้ากลาง เดี๋ยวกองหน้าก็ผลิตสกอร์ให้เอง
หากกลับไปดูไฮไลท์การเล่นของยอดกองกลางในอดีต ที่ปักหลักอยู่พื้นที่กลางสนาม“Centre” เราก็มักจะเห็นการยิงไกลสุดมหัศจรรย์ การแอสซิสต์ให้กองหน้าทำประตูแบบเหนือชั้น หรือการเลี้ยงบอลฝ่าคู่แข่งตั้งแต่กลางสนามให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งเกิดขึ้นจากพื้นที่นี้
ต่อมาเมื่อระบบเกมรับได้พัฒนาขึ้นตามยุคสมัย กองหลังยืนกันเป็นระเบียบมากขึ้น พื้นที่กลางสนามถูกปิด ทำให้เหลือพื้นที่ว่างน้อยลง ลูกยิงไกลกลางสนามสวย ๆ แอสซิสต์ทะลุช่องจากแดนกลาง หรือการเลี้ยงหลบเหมือนคู่แข่งไม่มีตัวตนในฟุตบอลสมัยนี้ จึงเห็นได้น้อยลง
เกมรุกถูกบีบให้ออกไปเล่นในพื้นที่ด้านข้างซึ่งห่างไกลประตู ง่ายต่อการเซ็ตเกมรับ หากจะเปิดบอลจากด้านข้างเข้ากลางก็ทำได้ยากเช่นกัน เพราะกองหลังคุมพื้นที่ตรงกลางกันแน่น เปิดเข้าไปกองหลังก็เคลียร์ได้หมดเป็นส่วนใหญ่
เมื่อเกมรับแพ็กตรงกลางกันแน่น และบีบให้ไปทำเกมรุกห่างไกลประตู ทีมที่เล่นเกมรุกต้องคิดหาวิธีบุกทะลวงแนวรับเหล่านี้ไปให้ได้ การหาพื้นที่ระหว่างพื้นที่ตรงกลาง และพื้นที่ด้านข้าง ถือเป็นไอเดียที่ดีเลย
พื้นที่ตรงนี้ก็คือ Half-space ไอเดียการทำเกมรุกในพื้นที่นี้ อันดับแรก ต้องเพิ่มระยะห่างระหว่างกองหลังตัวกลาง และแบ็กทั้งสองฝั่งก่อน
โดยให้ผู้เล่นตำแหน่งริมเส้นที่มีทักษะให้ต้องระวังเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นกองหน้ากึ่งปีก กองกลาง หรือแบ็กทั้งสองฝั่ง ดึงผู้เล่นเกมรับออกมาประกบในพื้นที่ด้านข้าง
กองหน้าตัวกลาง สามารถดึงให้กองหลังตัวกลางปักหลักประกบได้ เพื่อป้องกันไม่ให้พวกเขาก้าวออกไปกดดันผู้เล่นเกมรุกตำแหน่งอื่น
การดึงผู้เล่นเกมรับ จะใช้ผู้เล่นเกมรุกตำแหน่งไหนก็ได้ในการประจำอยู่แต่ละพื้นที่ ขึ้นอยู่กับความต้องการของผู้จัดการทีม ที่ยกมาเป็นเพียงตัวอย่างที่เห็นได้บ่อย
หลังจากจัดสรรผู้เล่นให้ดึงตัวประกบในแต่ละพื้นที่ ต่อมาก็เป็นการสร้างสรรค์เกมจากพื้นที่ว่างที่เกิดขึ้น
ผู้เล่นในพื้นที่ Half-space จะต้องมีวิสัยทัศน์ที่ดี มีความเข้าใจเกมสูง มีการตัดสินใจที่เฉียบขาด ครองบอลเหนียวจะมาเล่นเลอะเทอะตรงนี้ไม่ได้
จุดได้เปรียบในพื้นที่นี้ ผู้เล่นจะมีมุมมองการจ่ายบอลที่กว้าง สามารถส่งไปได้ทุกทิศทาง มีตัวเลือกในการสร้างเกมรุกมาก คู่แข่งจับทางได้ยากว่าจะไปทางไหนต่อ
แม้ว่าพื้นที่ตรงกลางก็มีทางเลือกในการส่งได้รอบทิศทางเหมือนกัน แต่ธรรมชาติของการเล่นเกมรับ พื้นที่ตรงกลางนั้นอันตรายที่สุด ผู้เล่นเกมรับต้องระวังเป็นพิเศษ และยืนกันแน่น การส่งไปข้างหน้าจึงไม่ค่อยได้เปรียบสักเท่าไหร่
การที่ผู้เล่นในแดนอื่นลงมาช่วยแพ็กเกมรับ ผู้เล่นแนวรับในฝ่ายบุก จะต้องสนับสนุนเกมรุกด้วย แบ็กทั้งสองฝั่งต้องคอยเติมเกมรุก (Overload) ในพื้นที่ด้านข้าง เพื่อเพิ่มทางเลือกการจ่ายบอล หรือช่วยดึงตัวประกบ และกองหลังตัวกลางต้องช่วยสร้างเกมจากแดนหลัง (Build up) คุณจะเล่นแค่เกมรับเป็นอย่างเดียวไม่ได้ในฟุตบอลสมัยนี้
เมื่อเกิดพื้นที่ว่าง ผู้เล่นที่สร้างเกมรุกในพื้นที่ Half-space จะมีหลายตัวเลือกที่อันตราย
⦁ ผ่านบอลตัดหลัง หรือเปิดบอลข้ามไลน์แนวรับ มักทำให้กองหลังชะงัก พลิกตัวกลับไปประกบกองหน้า สปีดจัดจ้านไม่ค่อยทัน
⦁ เปิดบอลเร็วเปลี่ยนแกน แนวรับที่ยืนป้องกันเกมรุกฝั่งหนึ่ง ต้องใช้เวลาในการขยับแผงแนวรับมาโฟกัสอีกฝั่งหนึ่ง ทำให้ผู้เล่นที่รับบอลเปิด มีเวลาและพื้นที่มากขึ้น ไม่กดดันเมื่อสัมผัสบอลแรก (First Touch)
⦁ ผู้เล่นด้านข้างเลี้ยงบอลเจาะทะลุแนวรับที่สุดเส้นหลัง แนวรับจะถูกบีบให้เข้าไปป้องกันลึกในกรอบเขตโทษ ทำให้พื้นที่หน้ากรอบเขตโทษว่าง จะส่งบอลย้อนกลับมาให้ยิงไกล หรือเปิดบอลไปเสาสองก็อันตราย
นักเตะหลายคนในปัจจุบันที่เล่นในพื้นที่ Half-space ได้ดี
⦁ ปีกฝั่งตรงข้ามกับเท้าข้างถนัด ที่มักเลี้ยงตัดเข้าใน เช่น โม ซาลาห์ เนย์มาร์ และริยาด มาห์เรซ
⦁ False 9 หรือศูนย์หน้าที่ลงมาเชื่อมเกมได้ดี เช่น แฮร์รี เคน โรแบร์โต้ ฟีร์มิโน่ และคาริม เบนเซม่า
⦁ กองกลางตัวสร้างสรรค์เกม เช่น เควิน เดอ บรอยน์ แบร์นาร์โด ซิลวา ลูก้า โมดริช และโทนี่ โครส
⦁ ฟูลแบ็กที่เคลื่อนตัวเข้ากลาง เช่น ชูเอา คานเซโล ไคล์ วอล์คเกอร์ และเทรนต์ อเล็กซานเดอร์-อาร์โนลด์
⦁ เซ็นเตอร์แบ็กเลี้ยงบอลเข้าแดนกลาง เช่น จอห์น สโตนส์ โจเอล มาติป และคาลิดู คูลิบาลี่
ในบทความนี้ขอยกตัวอย่างการเล่นของ เทรนต์ อเล็กซานเดอร์-อาร์โนลด์
ตอนถูกดันขึ้นมาเล่นทีมชุดใหญ่แรก ๆ บทบาทของเทรนต์ คือฟูลแบ็กที่คอยสนับสนุนการเล่นเกมรุกของปีก และกองกลางฝั่งขวา จึงต้องประจำการในพื้นที่ด้านข้างเป็นหลัก แล้วช่วยดึงตัวประกบ หรือเปิดบอลเข้ากลาง
ต่อมาเมื่อการเปิดบอลเข้ากลาง กลายเป็นเครื่องหมายการค้าของเจ้าตัว และได้เป็นคนสร้างสรรค์เกมอันดับ 1 ของทีม ใน 2-3 ฤดูกาลหลัง เทรนต์เริ่มขยับเข้ามาสร้างเกมตรงกลางมากขึ้น อาจเป็นเพราะคำสั่งโค้ช หรือความต้องการของเจ้าตัวก็ได้ โดยมีกองกลางอย่าง จอร์แดน เฮนเดอร์สัน คอยประคองเกมรับ-เกมรุกที่ด้านข้างแทน แล้วมีปีกขวาอย่างโม ซาลาห์ ช่วยดึงตัวประกบให้ หรือหาพื้นที่เพื่อทำประตู
อย่างในเกมกับเวสต์แฮมเมื่อต้นปีที่ผ่านมา ด้วยการแอสซิสต์ของเทรนต์ ทำให้ทีมชนะ 1-0 จากบอลที่ปาดผ่านกองหลังเข้ากลางให้ซาดิโอ มาเน่ ยิงเข้าไป ซึ่งมีซาลาห์ และเฮนเดอร์สัน ช่วยดึงตัวประกบให้ ทำให้เกิดพื้นที่ว่างตรง Half-space กองหลังต้องระวังว่าเทรนต์จะปาดเข้ากลาง หรือไหลต่อให้ซาลาห์ จึงยากที่จะสกัดลูกปาดนี้
หลังจากที่ได้ทำความรู้จักกับพิ้นที่ Half-space แล้ว เวลาได้ยินคนพูดถึง คุณจะเข้าใจมากขึ้น หวังว่าทุกคนจะดูบอลกันอย่างสนุก ได้คิดวิเคราะห์ระหว่างเกม หรือหลังเกม เพิ่มมิติใหม่ ๆ ในการดูบอล
